De laatste tijd denk ik vaak aan een oud verhaal over een Chinese familie met een mooi huis dat helaas in de schaduw van een hoge berg stond. Iedere ochtend beklom de grootvader de berg om even lekker in de zon te kunnen zitten. Toen zijn kleinzoon oud genoeg was, nam de grootvader hem iedere ochtend mee naar boven. Als ze een tijdje lekker in de zon hadden gezeten, raapte de grootvader een paar stenen op, wandelde met zijn kleinzoon weer naar beneden en legde de stenen aan de andere kant van het huis op een langzaam groter wordend heuveltje. Op een dag vroeg de kleinzoon: “Opa, waarom neem je iedere dag stenen mee naar huis?” De oude man legde de jongen uit dat hij het heerlijk zou vinden als de zon in hun huis zou schijnen. Door iedere dag een stukje van de berg naar de andere kant van hun huis te verplaatsen, werkte hij aan een zonnige toekomst voor het familiehuis. De kleine jongen dacht even na en zei toen: “Maar opa, de berg is zo hoog dat jij te kort zult leven om genoeg stenen naar de andere kant van ons huis te brengen.” De grootvader wist dat natuurlijk ook wel. Hij antwoordde zijn kleinzoon: “Beloof me dat je iedere dag een paar stenen verplaatst. Vraag dat later ook aan je zoon en weer later ook aan je kleinzoon. Dan sterf ik in de zekerheid dat op een dag de zon schijnt in het huis van onze familie. Dát maakt het voor mij de moeite waard om de rest van mijn leven iedere dag een paar stenen van de berg te verplaatsen.”

Ik hoop dat alle (groot)ouders van nu een voorbeeld nemen aan de grootvader uit dit verhaal. Dan leven onze families op een dag niet langer in de schaduw van de schuldenberg die zijn schaduw over onze huizen werpt in 2012 en ongetwijfeld nog een aantal jaren verder.

Er liggen voldoende steentjes voor het grijpen: een paar jaartjes langer doorwerken, de hypotheekrente-aftrek wat beperken, de dikke pensioenen wat afslanken, een keertje minder met vakantie gaan, wat minder autorijden, wat meer betalen voor een beter product, wat gezonder leven zodat we minder naar de dokter hoeven, enzovoort.

Ik hoop twee dingen. In de eerste plaats is het zaak dat we vanaf nu alleen nog maar bezuinigen omwille van de kwaliteit van samenleven en niet ten koste ervan. Daarnaast zou het erg mooi zijn als dit verhaaltje de ronde doet en zoveel mogelijk steentjesdragers mobiliseert.

Steentjesdragers aller landen, verenigt u!

 

Onlangs was ik te gast in het Kabel Informatie Centrum van Draka in Amsterdam. In de mooie presentatieruimte waar ik mijn verhaal kwijt kon aan plantmanagers en hun operationeel leidinggevenden stonden vitrines met “oude spullen”. In één van deze vitrines lag een kistje met daarin een voorzittershamer uit 1930. De voorzittershamer was met liefde gemaakt voor het twintigjarig bestaan van de Hollandsche Draad en Kabelfabriek. Meer dan 80 jaar lang is deze voorzittershamer met zorg bewaard. Terecht! Al is het maar vanwege de inscriptie in het deksel van het bewaarkistje:

Elk wijs besluit is gebaseerd op het zien van elkaars belangen.

Uiteraard hoop ik voor de mensen van Draka dat de recente overname door het Italiaanse Prysmian ook op deze gedachte gebaseerd is!

Alle voorzitters zouden wat mij betreft van dit motto kennis moeten nemen. De uitkomst van besluitvorming zal enorm aan kwaliteit winnen als dit oude motto nieuw leven wordt ingeblazen.

Samenwerking krijgt een enorme impuls als collega’s, klanten, leveranciers, managers, medewerkers, aandeelhouders, burgers en bestuurders bereid zijn elkaars belangen te zien én ze daadwerkelijk bij hun afwegingen te betrekken.

Stel je eens voor hoe vergaderingen en verkoopgesprekken verlopen als mensen elkaar niet de loef willen afsteken maar vanuit het begrip voor elkaars belangen samen een stap zetten of dat bij gebrek aan wederzijds profijt in alle openheid juist niet doen!

Het zoeken naar deals en andere besluiten op basis van elkaars belangen verlost ons in één klap van de moordende concurrentie van alles en iedereen met alles en iedereen. Het open zoeken naar mogelijkheden die passen bij elkaars belangen verlost ons ook in één keer van die afschuwelijke “strategische communicatie” die uitsluitend bedoeld is om het eigen belang te dienen en de werkelijke bedoelingen aan het zicht te onttrekken.

Het nemen van besluiten die gebaseerd zijn op het zien van elkaars belangen maakt deel uit van de uitweg uit de crisis die door gegraai, bedrog en schaarstedenken is ontstaan en door de huidige “low trust culture” geblokkeerd wordt.

Daarom wil ik je vragen de culturele evolutie mede te bepalen door het oude “besluitvormings-gen” van Draka op grote schaal te verspreiden: 

Elk wijs besluit is gebaseerd op het zien van elkaars belangen!

Het lijkt me een goede ontwikkeling die we samen in gang kunnen zetten. Toch?

Ondernemerschap is een prachtig talent. Met ondernemerschap bereik je meer. Het is een magisch ingrediënt dat een belangrijke rol speelt bij het hebben van succes. En het is onmisbaar bij het realiseren van veranderingen. Daarover zijn we het waarschijnlijk wel eens. Ik ken eigenlijk niemand die ondernemerschap een onaantrekkelijke eigenschap vindt.

Deze onverdeeld positieve waardering geldt echter niet voor ondernemers en ondernemingen. Ondernemers worden maar al te vaak gezien als graaiers, uitbuiters, oplichters en leugenaars. En ondernemingen kampen met imagoproblemen als “greedy institutions”, en “intensieve menshouderijen”. Helaas is dat vaak nog terecht ook! Toegepast ondernemerschap bevindt zich in een crisis. En die crisis is het gevolg van gedrag.

Dat is een geluk bij een ongeluk want gedrag is een keuze. En op een keuze kun je terugkomen. Dat biedt perspectief voor de toekomst.

Als je een keuze wilt herzien, is het verstandig om eerst vast te stellen over welke keuze het gaat en wat de gevolgen daarvan zijn. De keuze die we gemaakt hebben, is kernachtig samengevat in het Groot Woordenboek van de Nederlandse Taal (Van Dale, 14^e druk, 2005) waar een onderneming als volgt wordt beschreven:

2 zaak die men opzet of drijft om geldelijke voordelen te halen

3 (econ.) zelfstandig, op winst gericht bedrijf of complex van bedrijven als zodanig

Deze beschrijvingen geven goed weer wat we elkaar al jaren vertellen:

Het doel van een onderneming is WINST maken, financiële winst!

We geloven erin en handelen ernaar. Het is onze waarheid geworden. En deze benadering krijgt voorrang boven tal van andere mogelijkheden zodat een materialistische, kille en cynische visie op ondernemen de boventoon voert.

Dit kille cynisme is niet bepaald inspirerend. De liefdeloosheid ervan is moordend en leidt in veel organisaties tot onverschilligheid en egocentrisme. Met drie grote V’s als tastbaar resultaat: Verspilling, Vervuiling en Vernietiging.

De verspilling zien we terug in de verspilling van talenten, tijd, energie en grondstoffen. Dat is natuurlijk paradoxaal omdat verspilling de winst drukt. Deze verspilling is dan ook een onbedoeld gevolg van de liefdeloosheid waar ondernemingen aan lijden.

De liefdeloze organisatie vervuilt haar eigen nest met verstoorde relaties en mismanagement. Daarnaast is vervuiling van de natuurlijke omgeving aan de orde van de dag.

En tot slot leidt deze vorm van ondernemen tot kapitaalvernietiging en vernietiging van de leefomgeving met haar natuurlijke bronnen.

Je zou denken dat afnemers, medewerkers en politici deze manier van ondernemen zouden afwijzen. Helaas is het zo verweven geraakt met onze cultuur dat we bang zijn met resoluut verzet onze welvaart te verspelen. We zien vaak ook geen alternatief. Schrikbarend is dat opkomende economieën ons kopiëren en zelfs overtreffen.

Dat gaat dus niet goed! Daar leg ik mij niet bij neer. Als ondernemer in verzet tegen de onverschilligheid herdefinieer ik het doel van een onderneming. En ik vraag je hoopvol deze nieuwe definitie over te nemen en waar mogelijk door te geven:

Het doel van een onderneming is het leveren van producten en diensten die de kwaliteit van het bestaan ten goede komen en een duurzame relatie met de sociale en natuurlijke omgeving bevorderen.

Als we het mooie talent van ondernemerschap inzetten voor een sociaal en ecologisch duurzaam evenwicht ontstaat er toch een nieuw en inspirerend perspectief op ondernemers en op onze ondernemingen? Daar worden we allemaal beter van. Met deze boodschap kunnen we de wereld veranderen. En door ernaar te handelen, doen we het!

Aanvullingen en suggesties? Graag!

Heb jij ooit een verhaal gehoord dat om een onverklaarbare reden iedere keer opnieuw in je herinnering opduikt en waar je je prettig bij voelt? Ik heb dat wel.

“Mijn” verhaal werd me jaren geleden verteld door mijn scheikundeleraar. Het verhaal was bedoeld om VWO-pubers te laten begrijpen hoe een scheikundige katalysator werkt. Het gaat zo:

Een bedoeïnen-vader riep zijn drie zoons bij zich op zijn sterfbed. Hij wilde hen laten weten hoe zijn erfenis verdeeld moest worden. De oudste kreeg de helft. De middelste bedeelde hij met 1/3 en de jongste met 1/9. Nadat de vader de verdeelsleutel had meegedeeld, overleed hij. De vader liet 17 kamelen na. Helaas is dat een aantal dat je in het geval van kamelen liever niet door 2, 3 of 9 wilt delen. De zoons wilden echter niet tekort komen en kregen ruzie over de verdeling.

Op dat moment passeerde er een reiziger op zijn kameel die het geruzie hoorde. De man stopte en vroeg de jongens waarover zij ruzie maakten. Nadat hij het verhaal had aangehoord, dacht de reiziger even na en zei toen: “Jullie mogen mijn kameel wel bij de verdeling betrekken.” De jongens maakten gretig van zijn aanbod gebruik en verdeelden de kamelen zoals hun vader het had gewild. Toen ieder zijn deel had genomen, stapte de reiziger weer op zijn kameel en trok verder.

Die man met de 18e kameel is mijn held! Al ruim 30 jaar (ik ben nu 45) is de man met de 18e kameel de man naar mijn hart. Diep van binnen wil ik ook een man met de 18e kameel zijn. De man met de 18e kameel is een reiziger. Hij heeft veel gezien en zal nog veel meer gaan zien. De man met de 18e kameel is slim en creatief. Hij lost problemen op en hakt knopen door. Hij is wijs en praktisch. Geen leraar maar een bron van inspiratie. Hij reist alert en verbonden met zijn omgeving. Hij heeft de tijd en is overal op z’n plaats. Zijn betekenis ontleent hij aan zijn reis en niet aan zijn bestemming. En hij heeft een kameel!

Waar is m’n kameel? Ik ga op reis!

De eerste dag van 2011 is een mooi moment voor een bespiegeling over verandering. Ik wil nogal vaak en nogal veel veranderen. En daarin ben ik niet uniek. We hebben allemaal wel een beeld van een mooiere wereld waarin we ons anders gedragen en waarin vooral ook anderen zich anders gedragen. In onze gedachten zien we vaak mooie alternatieven voor bestaande situaties.

Steeds vaker worden deze alternatieven gepresenteerd als versie 2.0 van het “origineel”. Ik heb het zelf ook wel eens gedaan door op deze blog MVO 2.0 te introduceren. Inmiddels geloof ik niet meer zo in de 2.0 versies van Organisatie, Talent, Politiek, Duurzaamheid, Industrie, HRM, Innovatie, MVO enz.  Voor mijn gevoel is de stap van hier naar versie 2.0 niet te zetten. De stap wordt in de praktijk ook niet gezet. Er wordt wel veel over gepraat en het geeft de deelnemers aan dergelijke discussies een goed (saamhorigheids)gevoel. Lekker bij de tijd. Lekker anders. Lekker 2.0 … Het effect van al die 2.0-groepjes is echter zeer beperkt. De teleurstelling en vermoeidheid die zich na verloop van tijd meester maken van de 2.0-veranderaars is begrijpelijk én ook de doodsteek voor de beoogde verandering.

Het 2.0-denken komt niet verder dan DENKEN en schiet dus tekort in het DOEN. Het 2.0-denken wil ook te snel en verliest de VERBINDING met het NU en met de ANDER. Het 2.0-denken benoemt wat er ontbreekt en gaat voorbij aan al het bruikbare dat er nu reeds is.

Voor mezelf heb ik besloten 2.0 te laten voor wat het is. Ik verwacht meer van 1.618 als ijkpunt voor een continue verandering ten goede. Het getal 1.618 verwijst naar de Gulden Snede of de Proportio Divina.

Bij de Gulden Snede draait alles om een speciale verhouding. Je hebt de Gulden Snede gevonden als je een lijn zo weet te verdelen in twee ongelijke stukken a en b dat de verhouding tussen het grootste stuk a en het kleinste stuk b gelijk is aan de verhouding tussen de lengte van de hele lijn en die van het grootste stuk. In formulevorm: a/b = (a+b)/a

De verhouding a/b is het Gulden Getal phi = 1.61803398874989… Het is praktisch om phi af te ronden naar 1.618, vandaar Life 1.618 als “codenaam”.

Het getal phi heeft al velen geboeid en geïnspireerd. De Griekse tempels ( http://tinyurl.com/36dh25y ), de “Vitruviusman” van Leonardo da Vinci ( http://tinyurl.com/33gzplp ), de Modulor van Le Corbusier ( http://tinyurl.com/2w6nglb ) en veel werk van Dali zijn bekende voorbeelden van het gebruik van phi.

Voor mij staat het getal phi vooral symbool voor de zoektocht naar volmaakte verhoudingen. Die verhoudingen hebben traditioneel betrekking op wiskunde, architectuur/esthetica en de analyse van vormen in de natuur. Maar waarom kunnen we het getal phi niet gebruiken als symbool voor de verhoudingen die we hebben met onze sociale en biologische omgeving? Waarom zouden we ons streven naar een betere wereld niet vormgeven als een zoektocht naar volmaakte verhoudingen? Waarom zouden we onze levens niet met onze omgeving verbinden alsof we een kunstwerk vormgeven? Waarom beginnen we niet met wat we al hebben? Eigenlijk denk ik dat we ook niet veel keus hebben. Door onze ervaringen, gedachten, emoties en ideeën te “recyclen” aanvaarden we de werkelijkheid zoals die er is én steken we de handen uit de mouwen om vanuit die werkelijkheid weer een nieuwe te creëren.

Het idee spreekt mij zo aan dat ik het gewoon ga DOEN. Klein beginnen. Daarmee is deze nieuwjaarsdag de eerste stap in de opbouw van mijn eigen Gulden Spiraal ( http://tinyurl.com/3yfe3sf ).  Wie weet wint de gedachte van Life 1.618  terrein. De zonnebloemen doen alvast mee ( http://tinyurl.com/36ghq83 )! Een eenvoudig concept dat in de natuur om ons heen al wordt voorgedaan, is bruikbaar. Nu hoop ik maar dat dit stukje ook als een soort zonnebloemzaadje z’n werk zal doen. Natuurlijke groei, gekoesterde relaties, het leven dat z’n goddelijke gang gaat: Life 1.618 !

Gelukkig nieuwjaar!

In dit stukje leg ik je een dilemma voor. Het gaat over intellectueel eigendom, angst, Maatschappij Vormend Ondernemen, geld verdienen en het moeilijke van vertrouwen. Ik hoop op veel reacties.

Een van de pijlers onder mijn bedrijfsplan is een houtverbinding die stabiel is zonder toevoeging van lijm, spijkers, schroeven of andere constructiehulpmiddelen. De verbinding is zonder gereedschap in elkaar te zetten en uit elkaar te halen. Bovendien is de verbinding nadat je hem in elkaar hebt gezet in alle richtingen geblokkeerd en dus veilig. De verbinding is te produceren met standaard houtbewerkingsmachines.

Met deze verbinding kun je bijvoorbeeld meubels maken die blijvend (de)montabel zijn. Doordat alles van hout is, kun je eenvoudig onderhouden of recyclen. En hout is een natuurlijke en hernieuwbare grondstof die op steeds grotere schaal ecologisch verantwoord wordt geproduceerd.

Producenten zijn met mijn vinding niet langer afhankelijk van toeleveranciers van lijm, beugeltjes, plastic dingetjes en andere bevestigingsmiddelen. Klanten kunnen desgewenst in een handomdraai meubels in elkaar zetten of weer uit elkaar halen voor opslag of verhuizing.

Innovatief, ecologisch duurzaam, praktisch en kostenbesparend.  Een aantrekkelijk rijtje eigenschappen. Een marktrijp idee. Om verder te kunnen, moet ik iets regelen op het gebied van intellectueel eigendom. De eerste gedachte was: “een octrooi!” Direct gevolgd door de tweede gedachte: “een octrooi?”

Eigenlijk ben ik niet zo voor een octrooi. Een andere pijler van mijn bedrijfsplan is namelijk Maatschappij Vormend Ondernemen. En de maatschappij waar ik aan mee wil bouwen is een vrije maatschappij. Een maatschappij waarin ideeën die ons vooruit helpen zo breed mogelijk worden gedragen én ook worden toegepast. Een duur (en overigens ongewis) octrooi werpt hiervoor een drempel op. En een octrooi is veelal gebaseerd op angst, behoefte aan controle, eigenbelang en noodzakelijke goedkeuring. Dat zijn gevoelens die vrijheid, autonomie, samenwerking en vooruitgang in de weg staan. Zoals ik het nu zie: geen octrooi dus!

Maar … Voor de uitvoering van mijn plannen heb ik geld nodig. Dus moet ik mijn vinding presenteren aan onbekenden met geld, netwerk en kennis van zaken. Daarom wil ik toch iets doen om te voorkomen dat een ander het idee overneemt én voor zichzelf exclusief maakt … met een octrooi bijvoorbeeld.

Dat risico kan ik opheffen door mijn vinding gewoon te publiceren. Dan wordt immers niet aan het “nieuwheidsvereiste” voldaan en kan er geen octrooi worden verleend.

Maar … Als ik mijn idee publiceer en anderen er hun voordeel mee doen, worden mijn kansen bij geldschieters weer kleiner. Eigenlijk ben ik dus gewoon bang dat ik na al mijn investeringen in het puzzelwerk met lege handen achterblijf! Angst dus. Angst die wordt bevestigd door de vele verhalen van uitvinders en ondernemers die berooid achterblijven en moeten toezien hoe anderen goede zaken doen met gestolen werk. Je kunt wel dromen van een veilige en vrije wereld maar daarmee is dat nog geen realiteit.

Toch een confronterend moment! Hoe ga ik om met mijn zakelijke belangen en angsten? En hoe kan ik toch Maatschappij Vormend Ondernemen?

Enige tijd geleden heb ik mijn vinding beschreven, gefotografeerd en een naam gegeven. Bij het Benelux Bureau voor de Intellectuele Eigendom heb ik een i-Depot geregistreerd. In combinatie met geheimhoudingsafspraken heb ik nu dus toch een basisbescherming geregeld. Dat voelt als een noodzakelijke capitulatie. Maar misschien is het ook gewoon een verstandige stap die past bij de werkelijkheid van nu. Waarbij ik me realiseer dat het niet over DE werkelijkheid gaat maar over MIJN werkelijkheid.

Het liefst zou ik een wereldwijde community creëren van ontwerpers, producenten en verkopers en klanten. Volgens mij lijkt deze gedachte wel wat op de Open Source community in de IT/Software Development. De rol van mijn vinding in deze community kan wellicht worden vastgelegd met een Creative Commons licentie. Helemaal spannend wordt het als gebruikers van mijn vinding zelf ook verbeteringen toevoegen die ook weer onder dezelfde variant van de Creative Commons Licentie vallen en daarmee voor de hele community beschikbaar zijn. Op die manier ontstaat een levende, evoluerende groep innovatieve “meubelmakers” die samenwerken op basis van een aantal gemeenschappelijke uitgangspunten en technieken.  Daarom zoek ik uit of het concept van de Creative Commons licentie voor mij kan werken als eigentijdse vervanger van het octrooi. Van mijn eigen rol en verdienmodel in de “community” zie ik de contouren ook al. Daarover later meer.

Maar misschien zie ik iets belangrijks over het hoofd.  Het zou mooi zijn als je me dan niet zozeer uit, maar juist in de droom helpt. Ik hoor het graag.

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (kortweg MVO) is hot. Dat lijkt op het eerste gezicht een goede zaak. Er is in ondernemersland immers nogal wat mis gegaan: graaien, uitbuiting, fraude, vervuiling van de (natuurlijke) omgeving en verspilling van talenten, energie, grondstoffen en geld. En je kunt dit nare rijtje waarschijnlijk nog wel aanvullen. Geen wonder dat de maatschappelijke waardering voor ondernemers door deze uitwassen is afgenomen. Geen wonder ook dat veel mensen een ander soort ondernemerschap voorstaan. Die andere soort ondernemerschap is MVO gaan heten. Of ook wel Duurzaam Ondernemen. Het duurzaamheidscredo is People, Planet, Profit ofwel “the Tripple Bottom Line” (Elkington, 1997). Daarmee wordt voortgeborduurd op de gedachten van de World Commission on Environment and Development. Deze commissie geeft in haar rapport Our Common Future (Brundtland c.s., 1987) de volgende definitie van duurzame ontwikkeling: “development that meets the needs of the present without compromising the ability of future generations to meet their own needs”.

Dat is de bekende “vaagtaal” van beleidsmakers en politici. Daar passen wel heel veel interpretaties bij. En dat is tekenend voor de manier waarop politiek-maatschappelijke processen verlopen. Dan komen er praatgroepen, commissies, taskforces, advisiseurs, onderzoekers, belangengroeperingen en overlegorganen. En aan het eind van de rit is er dan wet- en regelgeving, toezicht, certificering en een consultancymarkt.

Nu is er bijvoorbeeld veel aandacht voor de ISO 26000 norm. ISO is de naam van de International Organization for Standardization en de 26000-norm heeft als titel Guidance on Social Responsibility. Zoals met veel andere ISO-normen ook gebeurd is, voorspel ik dat veel (toe)leveranciers gedwongen zullen gaan worden om een ISO-26000 certificaat te gaan voeren. Nu heeft deze norm wel een ander karakter dan veel andere ISO en ISO-achtige producten (het is bijvoorbeeld geen managementsysteem of ander uitgebreid procesfundamentalisme). Maar het tekent de werking van onze samenleving dat we denken met een “Guidance on Social Responsibilty” bij te dragen aan een duurzamer ondernemerschap.

Als we daadwerkelijk weg willen uit de huidige low trust society zullen we individuele verantwoordelijkheid moeten ontwikkelen in plaats van collectieve. Dat gaat gepaard met ont-moeten en ont-regelen. Dat leidt tot een wijzere manier van ondernemen én consumeren. Ondernemen is per definitie pro-actief, ontdekkend en grensverleggend. Daar zit het hele MVO-regel-en-certificerings-circus alleen maar in de weg. Dat is een feestje van toezichthouders, consultants en andere Nyenrodiaans babbelende blijgezichten. Voor ondernemers is daar niets bruikbaars te vinden. Het gaat namelijk niet over ondernemen maar over de maat genomen worden conform een collectief consensusgeweten.

Toch wil ik zelf wel degelijk ondernemen volgens MVO maar dan de 2.0-versie: MAATSCHAPPIJ VORMEND ONDERNEMEN. En daar wil ik altijd de verantwoordelijkheid voor nemen. In stilte voor de spiegel en in dialoog met mijn stakeholders.

Lange tijd dacht ik dat ik mijn meubels zou gaan maken van industrieel bamboe. Bamboe is immers een geweldig gewas. Bamboe groeit supersnel. De Phyllostachys Pubescens ( http://tinyurl.com/ylg228b , http://tinyurl.com/yhknggx  ) groeit minimaal 30 cm per dag, maar er zijn zelfs groeispurts van meer dan een meter per dag gemeten! Die snelle groei, in combinatie met de dichte begroeiïng per oppervlakte maakt van een “bamboe-bos” een betere CO2-fixator dan een “bomen-bos”. 

Het verhoutingsproces gaat bovendien snel zodat een bamboestam al na 5 à 6 jaar geoogst kan worden. Zelfs de snelstgroeiende bomen worden pas na ongeveer 20 jaar geoogst, maar kappen na pas 80 jaar is voor de meeste bomen heel gewoon. Bamboe is dus een ware kampioen als hernieuwbare grondstof.

Daarnaast is bamboe een gras. Bamboe maakt dus wortelstokken waardoor de bodemstructuur en de waterhuishouding in de bodem beschermd worden. Bamboe kan o.a. hierdoor ook groeien op moeilijke plaatsen zoals steile hellingen. Bij het oogsten van bamboe blijven deze wortelstokken bovendien intact waardoor bodemerosie uitblijft. Ook daar wint bamboe het van “gewoon” bos.

Met name in China worden van bamboestammen diverse industriële producten gemaakt. Deze platen ( http://tinyurl.com/yl3jrmx ) en balken zijn samengesteld uit reepjes bamboe die onder hoge druk verlijmd worden. Het materiaal dat zo ontstaat is ongeveer net zo hard als eikenhout, is nauwelijks gevoelig voor schommelingen in luchtvochtigheid, heeft indrukwekkende mechanische eigenschappen en is met traditioneel meubelmakersgereedschap prima te bewerken. Leveranciers positioneren dit industriële bamboe dan ook graag als een (ecologisch) duurzaam alternatief voor hardhout. Deze gedachte is erg aantrekkelijk en was voor mij dan ook de reden om dit materiaal serieus te verkennen.

Mijn sympathie voor het gewas bamboe is onverminderd groot. De industriële bamboe-producten zie ik echter niet meer zitten. Daar zijn verschillende redenen voor. Allereerst zijn er heel veel energieverslindende processtappen nodig om van de geoogste bamboe-stammen plaat- en balkmateriaal te maken. Bij dit proces wordt erg veel lijm gebruikt en de verwarmde hogedrukpersen zijn ook niet erg zuinig met energie. Vervolgens moet het zware materiaal vanuit (m.n.) China getransporteerd worden naar het Westen. Afhankelijk van het type product kunnen de eco costs van transport oplopen tot 30% van het totaal. De eco costs van industrieel bamboe zijn uiteindelijk veel hoger dan die van Europees hout. Zelfs het voordeel van de hoge groeisnelheid compenseert dit niet. De claim van industrieel bamboe als ecologisch verantwoorde vervanger van hout geldt dan ook alleen maar als je bamboe gaat vergelijken met tropisch hardhout uit natuurlijke bossen (dus geen fsc-plantages).

Naast de onjuiste ecologische claims is ook de prijsstelling van industrieel bamboe voor mij een breekpunt geweest. Het imago van bamboe als “poor man’s timber” maakt bamboe in de natuurlijke omgeving niet erg populair. Het industriële bamboe zoals dat in Nederland wordt aangeboden is echter vele malen duurder dan de beste kwaliteit Europees eiken. Dat betekent dat een goedkope, snel hernieuwbare grondstof als bamboe door bewerking, transport en prijsbeleid uiteindelijk tot een elitair product verwordt. De bekendste leverancier in Nederland verhoogt per kwartaal de prijzen. De laatste prijsverhoging bedroeg 7%. Dat is natuurlijk een onaantrekkelijk gegeven voor een serieuze zakelijke relatie.

Al met al denk ik dat bamboe een prachtig gewas is dat in de landen van herkomst een heel belangrijke rol kan gaan spelen ( http://tinyurl.com/yh685cc ).

Voor ons is goed geproduceerd Europees (hard)hout onverslaanbaar als hét duurzame materiaal voor kwaliteitsmeubels.

Daarom pleit ik voor een grootschalige herbebossing van Europa met lekker veel stoere eikenbomen ( http://tinyurl.com/ylz6ply ).

 ”Wie prijst er ooit een mens die oude bomen velt. En in derzelver plaats geen nieuwe wederstelt?”  (Jacob Cats, 1577 – 1660)

En de duizendjarige eik van Lummen ( http://tinyurl.com/yg7oo6f ) laten we natuurlijk gewoon staan.

Alweer bijna 30 jaar geleden deed ik vakantiewerk op een tuincentrum. Erg leuk werk! Ik leerde er van alles over tuinieren én over verkopen.

Zo was er de mevrouw die een regenton wilde kopen. Die had het tuincentrum Veldzicht echter niet. Ik vroeg haar waar zij die regenton voor nodig had. Ze vertelde me over haar nieuwbouwhuis met een luifel boven de voordeur. Als het regende liep het water met een vriendelijk straaltje uit het afvoerpijpje en ontstond een mooie plas op het straatje naast de voordeur. Na iedere regenbui was de bestrating iets meer verzakt en werd de plas daarna weer ietsje groter. Dat proces wilde ze stoppen en de regenton leek haar een goede oplossing.

Op dat moment herinnerde ik me de leuke middag waarop ik geholpen had bij de aanleg van een vijver. Zonder lang na te denken, stelde ik mijn “prospect” voor om haar probleem op te lossen met een waterdichte kuip met daarin vijveraarde, grind, moeras-aardbeien, gele lis en nog zo wat planten uit het drassige biotoop. Regenwater is dan welkom en als het te lang droog is, volstaat een emmertje water om deze fleurige en geurende vervanger van de grote, grauwe regenton blijvend aantrekkelijk te houden.

De “prospect” werd klant, tevreden klant zelfs. Het effect was dat ik daarna nog verschillende “moerasbakken” heb verkocht aan buurvrouwen die er ook wel iets in zagen.

Vele jaren later las ik dat Henry Ford ook liever in een behoefte voorzag dan simpelweg een gevraagde oplossing te bieden. “If I ‘d asked my customers what they wanted, they’d have said a faster horse“, zei de autofabrikant toen iemand hem een marktonderzoek wilde aansmeren.

Ondernemen is pad-vinden. Dat is avontuurlijk en leidt tot vernieuwing. Dat heeft succes als je je klanten begrijpt. En dat is iets anders dan ze volgen.

Ergens tussen de ambachtelijk vervaardigde unicaten voor de happy few en de massaal geproduceerde eenheidsworst voor de rest, ontstaat op dit moment een meubelmerk / meubelconcept dat mensen gaat verassen. En de ondernemer … dat ben ik!

 ”Een stoel is een buitengewoon moeilijk object. Een wolkenkrabber is haast eenvoudiger. Daarom is Chippendale zo beroemd.” Dat zei Ludwig Mies van der Rohe. Een opvallende uitspraak van de man die de laatste directeur van het Bauhaus was geweest en The Seagram Building ( http://tinyurl.com/yhkz6e2 ) in New York ontwierp.

Nu wist Mies van der Rohe natuurlijk heel goed wat hij zei. Ook de beroemde Barcelona-stoel (  http://tinyurl.com/yl97rsh ) is immers van zijn hand.

Wat is er dan zo moeilijk aan een stoel? De meeste kinderen tekenen toch eerst stoelen en pas veel later wolkenkrabbers?

Misschien zit daar juist het probleem. Kinderen zien een stoel gewoon voor wat het voor een kind is: een ding om op te zitten. Desnoods met de beentjes bungelend over de rand.

Volwassenen gaan heel anders met een stoel om. Volwassen be-zitters van een stoel gaan er een relatie mee aan. Voor volwassenen zijn er stoelen die bescherming bieden. Of status geven. Er zijn ook stoelen waarop je je bekeken voelt. Of anderszins ongemakkelijk. Voor ons is een stoel een attribuut waarop we tentoongesteld worden. Een podium waarop we onze (levens)kunsten vertonen en de verbinding tussen ons en de omgeving in een beeld wordt uitgedrukt.

En zo bekeken, doet een stoel veel meer met ons dan een wolkenkrabber. Daar loop je simpel in en uit. En niemand die zich afvraagt of de wolkenkrabber nu wel het juiste decor is voor het tentoongestelde individu.

Denk daar nog maar eens over na als je weer eens op een stoel gaat zitten: “Is dit op dit moment, op deze plaats de juiste stoel voor mij?”